Het grote belang van een adequate vitamine D3 bloedspiegel p talrijke lichaamsvlakken is overbekend. Toch is het langdurig en eenzijdig toedienen van vitamine D3 niet zo interessant. Omdat de werking ervan op bepaalde gebieden veel sterker in de verf kan gezet worden in combinatie met twee andere vitaminen: vitamine A en vitamine K2. Wanneer kiezen we als partner voor vitamine A en wanneer voor vitamine K2?
Vitamine D3 en vitamine A: het basisduo
Omgekeerd gerelateerd
Vetoplosbare
vitaminen zijn potentieel toxisch als ze in te grote doses worden ingenomen. Nu
laten de wetgevende instanties die hoge doseringen niet toe in
voedingssupplementen en hoeven we een directe toxiciteit nooit te vrezen. Toch
moeten we op onze hoede zijn voor een zekere toxiciteit bij een langdurige
toediening van enkel vitamine D3 of enkel vitamine A: zij zijn namelijk
omgekeerd gerelateerd of elkaars ‘antagonisten’. Dat wil zeggen dat een
langdurig eenzijdig inzetten van de ene, de andere kan afremmen. Dat komt omdat
de vitamine A en D3, buiten hun eigen receptoren RAR en VDR om, met de
RXR-receptor een receptor delen. En ter hoogte van die gemeenschappelijke
receptor kan een hoge hoeveelheid van de ene door ‘competitie’ de andere
afremmen.
Elkaars toxiciteit afremmen
Zo kan
een eenzijdige toediening van vitamine A door een lage bloedspiegel van vitamine
D3 de botdensiteit negatief beïnvloeden en de kans op griep verhogen, terwijl
vitaminen A en D samen net de botgezondheid en de weerstand positief
beïnvloeden. Anderzijds kan een eenzijdige toediening van hoge doses vitamine D
de leverreserve aan vitamine A verlagen, wat onder meer de sterkte en de
weerstand van de slijmvliezen negatief kan beïnvloeden en de conditie van de
huid kan ondermijnen. Omwille van het antagonisme tussen beide vitaminen worden
ze dus best samen toegediend. En dit laatste geldt in het bijzonder voor
strenge vegetariërs en veganisten, want 50 à 55% van die mensen kan onvoldoende
de plantaardige bètacaroteen omzetten in dierlijke vitamine A of retinol. Als
zij bv langdurig enkel vitamine D3 innemen, kunnen ze door een gebrek aan
retinol huid- en slijmvliesproblemen ontwikkelen.
Wanneer denken aan vitamine D3 + vitamine A?
- Betere afweer
Niet
alleen omdat ze elkaar toxiciteit voorkomen, maar ook door hun opmerkelijke
synergie, is de combinatie van de vitaminen D3 en A zeer nuttig en dit in de
eerste plaats op het vlak van de immuniteit. Zo is de vitamine D3 als algemene ‘immunomodulator’
onmisbaar voor een sterke weerstand, zeker als de optimale bloedspiegel tussen
50 en 75 ng/ml wordt bereikt. Vitamine A vult die werking aan, want ze bepaalt
vooral de sterkte en integriteit van de slijmvliezen en bevordert de aanmaak
van immuunglobuline A (IgA), de afweerstof die de lokale weerstand van de
slijmvliezen mee bepaalt. Samen zijn deze vitamines onmisbaar om preventief en
therapeutisch infecties in aantal, ernst en duur zoveel mogelijk te beperken,
zoals virale en bacteriële infecties, griep, corona, verkoudheden, keel-,
neus- en oorinfecties, bronchitis… Overweeg hierbij een combinatie met
zink, selenium en vitamine C.
- Afremmen auto-immuniteit en allergieën
De
vitamine D3 en A zijn in synergie ook belangrijk voor een ‘tolerant’ immuunsysteem
dat niet te sterk of niet onnodig reageert op ongevaarlijke componenten of
organismen zoals niet-ziekmakende virussen en bacteriën (bv van de darmflora),
pollen, gluten, caseïnes, stofdeeltjes, plantenlectines…, wat het risico op
allergieën en auto-immuunziekten substantieel vermindert. Hierbij remt vitamine
D een overbodige ‘hyperimmuniteit’ door te zorgen voor meer ‘regulerende’
T-lymfocyten, die ongewenste immuunreacties afremmen. Die werking wordt alweer
perfect aangevuld door vitamine A, dat zorgt voor ‘mucosale tolerantie’, waarbij
de luchtwegen- en darmslijmvliezen niet overmatig reageren op niet toxische
partikels, voedingspartikels en nuttige bacteriën. Het vitaminenduo is dus
ideaal om auto-immuunziekten (Reumatoïde artritis, ziekte van Crohn, Colitis
ulcerosa, Ziekten van, Hashimoto en Graves, MS, diabetes type 1…) en allergieën
(hooikoorts, astma, huidallergieën zoals netelroos en zonneallergie,
voedingsintoleranties) af te remmen of in ernst te beperken.
- Preventie van en ondersteuning bij kanker
Een
optimale bloedspiegel van vitamine D verlaagt bewezen het risico op diverse
kankersoorten: vooral op borst-, colon-, long-, ovarium-, pancreas- en
prostaatkanker. Dat dankt deze vitamine aan haar immunomodulerende werking ,die
witte bloedcellen helpt afwijkende cellen te herkennen en aan te vallen en door
het feit dat ze ook bijdraagt tot het normale verloop van celdelingen en tot
DNA-herstel. Ook hier staat vitamine A haar bij, niet in het minst omdat deze
vitamine bijdraagt tot een normale celdifferentiatie en een optimale mitochondriale
werking. Hoe beter een cel gedifferentieerd is en haar optimale celkenmerken
vertoont en hoe vlotter de mitochondriale verbranding erin verloopt, des te
lager de kans dat ze ontaardt tot een kwaadaardige cel. Vitaminen A en D
zijn dus in synergie belangrijk in de preventie van kanker. Denk hierbij
ook aan salvestrolen, medicinale paddestoelen zoals shiitake, kurkuma en groene
thee.
Vitamine D3 en vitamine K2: ook complementair
Een andere synergie
Vitamine
D3 kan ook een duo vormen met een andere vetoplosbare vitamine: vitamine K2.
Die combinatie is minder ‘verplicht’ dan de combinatie van de vitaminen A en D,
omdat de vitaminen D3 en K2 geen ‘antagonisten’ zijn die elkaar kunnen afremmen
ter hoogte van een gemeenschappelijke receptor. Maar de combinatie kan wel zeer
nuttig zijn in de:
- Preventie en aanpak van osteoporose
Dat
vitamine D3 een rol speelt in de botgezondheid, is bekend: ze is onmisbaar voor
de opname in het darmstelsel van calcium, het meest voorkomende mineraal in de
botten. In die zin is vitamine D3 zelfs belangrijker dan calcium zelf. Maar als
vitamine D3 zorgt voor een vlottere opname van calcium, dan komt dat mineraal
wel in het bloed terecht, maar is het nog altijd niet neergezet in de botten. Voor
dat laatste zorgt de vitamine K2: die activeert namelijk het eiwit osteocalcine
in het botweefsel dat calcium ui de bloedbaan haalt, in het bot neerzet en bijdraagt
tot de optimale structuur van het beenderweefsel. De combinatie van de vitaminen
D3 en K2 vormt dan ook de absolute basis voor het voorkomen en aanpakken van
osteoporose en het voorstadium ervan, osteopenie.
- Preventie en aanpak van ‘slagaderverkalking’
Dat
het overmatig neerzetten van calcium bijdraagt tot atherosclerose of ‘slagaderverkalking’
is bekend. Nu kan vitamine K2 hierbij een zeer nuttige rol vervullen: ze
activeert in de vaatwand namelijk het zogenaamde ‘matrix GLA-proteïne’ dat
calcium bindt en uit de vaatwand houdt. Ook hier is een synergie met vitamine
D3 nuttig: die helpt namelijk beschermen tegen hypertensie of hoge bloeddruk
door de centrale bloeddruk te regelen en vermindert ook de chronische ontsteking
die bijdraagt hart- en vaatziekten. Omdat ze op verschillende deelaspecten
inwerkt, is dus de combinatie van de vitaminen D3 en K2 ook nuttig in de
preventie van cardiovasculaire aandoeningen.
Extra vitamine A!
De
aandachtige lezer zal zich al afgevraagd hebben: als de combinatie van de
vitaminen D3 en K2 langdurig wordt ingenomen, dan kan de eerstgenoemde vitamine
door het hoger beschreven ‘antagonisme’ toch vitamine A gaan afremmen?
Inderdaad: dat is ook de reden waarom het betere supplement met de vitaminen D3
en K2 ook… een zekere hoeveelheid vitamine A aanvoert.
Bron:
Biogezond april 2026 pag. 6-8
